Digitale vaardigheden
Hoewel genAI de eerste effecten begint te hebben in de bedrijfsjuridische praktijk, zijn we nog ver verwijderd van de situatie dat juristen grootschalig zouden worden vervangen. Dat juristen meer digitale vaardigheden nodig hebben, staat bij de geïnterviewde organisaties niet meer ter discussie. Dit geldt al langer, maar de opkomst van AI heeft deze ontwikkeling versneld. De vraag is nu hoe juristen zich aanpassen: welke vaardigheden zijn nodig en hoe bouw je die op naast de juridische inhoud? Genoemd worden onder meer prompten, kritische houding ten opzichte van in- en output, informatie structureren, procesdenken en samenwerking met IT.
Automatisering maakt inhoudelijke kennis meer dan ooit nodig. AI-output kan overtuigend klinken en toch feitelijk onjuist zijn. Juristen moeten daarom kritisch blijven op wat een systeem oplevert, en de vaardigheid om die resultaten te beoordelen wordt belangrijker dan het handmatige werk zelf. Dat roept wel een vraag op voor de toekomst: als junioren de eenvoudige vragen niet meer zelf beantwoorden, waar doen ze dan de ervaring op die nodig is om de output te controleren?
Geïnterviewden geven aan dat de human in the loop een vaste randvoorwaarde blijft. Bij KPN valideren juristen de kennis en regels die in tooling terechtkomen. Bij de inrichting is het de insteek om eenvoudige processen te automatiseren en waar mogelijk in te richten op basis van exception management, zodat alleen afwijkingen die niet zijn gevalideerd bij een jurist terechtkomen. Bij complexere zaken blijft beoordeling door een jurist noodzakelijk.
Naast een kritische houding zijn ook praktische gebruiksvaardigheden nodig. Antoon Kusters van Heijmans merkt dat gebruikers soms na een foutmelding snel kunnen concluderen dat een AI-toepassing niet werkt. Met schermopnames, stapsgewijze instructies en live uitleg tijdens Teams-meetings helpt hij collega’s om ermee te leren werken.
Rollen
De rol van de jurist verschuift bij de inzet van technologie van uitvoerder naar proceseigenaar. Dat vraagt vaardigheden die weinig juridische opleidingen meegeven, zoals procesanalyse, data-interpretatie en samenwerking met IT. Sommige afdelingen richten daarom een aparte functie in die zich volledig richt op legal operations. Legal operations brengt een systematische benadering van de organisatie van de juridische afdelingen. Het apart beleggen van de legal ops-functie gebeurt nu nog vooral bij grote afdelingen, maar aandacht voor de bedrijfsvoeringsaspecten is voor kleine afdelingen net zo belangrijk. Beleggen van eigenaarschap van applicaties is essentieel. Zonder een duidelijke eigenaar voor de technologie zal het gebruik op den duur teruglopen.
Uit de interviews blijkt dat een eigenaar er vaak wel is voor het systeem, maar minder voor het proces. Bij sommige organisaties is systeembeheer wel belegd, terwijl procesanalyse, het signaleren van knelpunten en structurele procesverbetering nog verder kunnen worden ontwikkeld. Samengevat staat legal operations in veel organisaties nog in de kinderschoenen.
