IKC Sint Michaël is in 2014 ontstaan vanuit een gemeentelijke opdracht om alle scholen in Harlingen te ontwikkelen tot integraal kindcentrum, met een sterke focus op het jonge kind. Daarmee was het een vroeg en ambitieus voorbeeld van samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang en zorgvoorzieningen, waarin IKC Sint Michaël een voorloper is geweest.  

                                          Vanuit deze gemeentelijke keuze is op de locatie stap voor stap een gezamenlijk kindcentrum ontstaan, waarin opvang, onderwijs en zorg nauw met elkaar zijn verweven. Het team van de Sint Michaël is trots op de ontwikkeling van een gedeelde pedagogische basis met Vreedzaam als fundament, de sterke doorgaande lijnen in aanbod en handelen, de inzet van combinatiefuncties die deze continuïteit ondersteunen en de realisatie van een herkenbare voorziening voor kinderen van 0 tot 6 jaar.

Steun van het bestuur 

Met ondersteuning van het BMS-bestuur en stichting Eigen&Wijzer is de ontwikkeling van IKC Sint Michaël als integraal kindcentrum duurzaam verankerd. Vanuit regelmatige gesprekken tussen MT en regiomanager is gewerkt aan wederzijds begrip en het verbinden van verschillende perspectieven, waardoor onderwijs, opvang en zorg steeds meer in balans samen optrekken. De ruimte om ‘out of the box’ te denken leidde daarbij

Door: Henriette Pauwels 

Samenbouwenwaar het kan

onder meer tot de inzet van belangrijke combinatiefuncties. Met ondersteuning van een expert op het gebied van IKC-vorming en het jonge kind is vervolgens gewerkt aan een gezamenlijke pedagogische visie en de verdere samenwerking tussen onderwijs en opvang. Door samen te reflecteren, presentaties te geven aan anderen en het gesprek te blijven voeren, blijft het IKC zich ontwikkelen. 

Combinatiefuncties 

Binnen IKC Sint Michaël spelen combinatiefuncties een belangrijke rol in het versterken van de verbinding tussen opvang en onderwijs. De coördinator passend onderwijs (CPO) van de onderbouw vervult hierin een centrale rol als kwaliteitscoördinator: zij ondersteunt het team, voert gesprekken over de ontwikkeling van het onderwijs, sluit aan bij zorg- en regio-overleggen en onderhoudt contact met externe partners. De directeur geeft aan: “Daardoor weet je echt ook van binnenuit wat er allemaal speelt en dat is heel waardevol”. Daarnaast werkt ook een pedagogisch medewerker als onderwijsassistent in een combinatiefunctie, bijvoorbeeld in zowel de BSO als het onderwijs. Doordat kinderen gedurende de dag vertrouwde gezichten blijven zien en collega’s een completer beeld hebben van de ontwikkeling, wordt de doorgaande lijn in de praktijk zichtbaar en kan er sneller en beter worden afgestemd op wat een kind nodig heeft. Een ouder zegt hierover het volgende: “Ik vind het fijn dat er door de jaren heen er een laagdrempelige overgang naar school is, dat vind ik fijn voor mijn jongste. Je loopt snel even ergens langs als je een vraag hebt”.  Eén gebouw voor 0-6 jaar 

Drie jaar na de vorming van het IKC is er een apart gebouw gerealiseerd voor het jonge kind (0–6 jaar), waarmee de IKC-ontwikkeling een stevige impuls kreeg. Op deze locatie komen opvang en onderwijs letterlijk samen onder één dak met een gezamenlijke keuken, wat zorgt voor ontmoetingen, korte lijnen en intensieve interprofessionele samenwerking. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de warme overdrachten, waarbij pedagogisch professionals, leerkrachten en ouders samen in

driehoeksgesprekken bespreken wat een kind nodig heeft. Ouders ervaren dit als waardevol en betrokken: “Ik voelde me echt actief betrokken bij de ontwikkeling van mijn dochter. Door warme overdrachten en korte lijnen werd echt gekeken wat ze nodig heeft. Je staat niet aan de zijlijn en dat is zo fijn!” Ook kinderen ervaren de samenhang sterk. Zo vertelt een ouder dat haar zoon, inmiddels op de locatie voor 7–13 jaar, nog regelmatig terugloopt naar zijn oude juf om even te groeten of een knuffel te geven. Voor hem voelde de overstap nooit als een breuk, maar als een natuurlijke doorlopende lijn. Kleuters geven daarnaast aan dat de nabijheid praktisch en vertrouwd voelt: soms lopen zij zelfstandig naar de BSO in het gebouw of herkennen zij bekende routines, zoals een kiesbord, waardoor de overgang tussen school en opvang soepel en vertrouwd verloopt. Een kleuterleerkracht merkt dit ook bij kleuters die voor het eerst op school komen: “Kinderen die hier al vanaf jongs af aan zijn geweest, daarvoor is het allemaal gesneden koek. Ze herkennen hun kluisje van bij de peuters, waardoor het allemaal heel natuurlijk verloopt. Misschien dat het één keer per jaar voorkomt dat ik denk: dit kindje vindt het echt lastig.” 

Verbinding binnen het team 

Er wordt bewust gewerkt aan een gezamenlijk teamgevoel. Veel medewerkers zijn al langere tijd aan het IKC verbonden en ontwikkelen hierin samen. De gezamenlijke jaarlijkse IKC-dag is een mooi voorbeeld waarbij iedereen echt gezamenlijk optrekt en waar teamgevoel en inhoud centraal staan. Op basis van signalen van de werkvloer, staan onderwerpen centraal die voor iedereen relevant zijn, zoals: de pedagogische visie (Vreedzaam), oudergesprekken, robotica, hoogbegaafdheid of een ‘Growth mindset’. Daarnaast worden gezamenlijke scholingen georganiseerd, bijvoorbeeld in Vreedzaam. Ook op organisatorisch niveau wordt samengewerkt, onder andere via gezamenlijke jaarplanningen tussen school en kinderopvang. Om dit te borgen is het van belang dat nieuwe medewerkers actief worden meegenomen in visie, werkwijze en doorgaande lijnen. Recent is hiervoor een kwaliteitskaart ontwikkeld. “In de dagelijkse praktijk blijft het belangrijk om elkaar scherp te houden, bijvoorbeeld door korte overdrachten aan het einde van de dag met de BSO, zodat het IKC als één geheel blijft functioneren”.  

Doorgaande lijn 

Sterke doorgaande lijnen vormen een belangrijke pijler binnen het IKC en zijn een zichtbaar resultaat van de intensieve samenwerking tussen opvang, onderwijs en zorg. Deze lijnen komen tot uiting in zowel het aanbod als het pedagogisch-didactisch handelen en zorgen voor herkenbaarheid, continuïteit en samenhang in de ontwikkeling van kinderen. Dankzij de integrale aansturing door de CPO’s worden verschillende onderdelen en expertisegebieden met elkaar verbonden, waardoor een gezamenlijke aanpak ontstaat die kinderen optimaal ondersteunt. 

Een mooi voorbeeld hiervan is de samenwerking met Kentalis. Wat in 2002 begon als ambulante begeleiding is uitgegroeid tot een TOS-mediumvoorziening, waarbij specialisten structureel binnen de school werkzaam zijn. Hierdoor krijgen vroegsignalering en ondersteuning op het gebied van taal en communicatie een vaste plek in de dagelijkse praktijk en kunnen kinderen tijdig de begeleiding krijgen die zij nodig hebben. 

Ook in de overgang van peuter naar kleuter zijn de doorgaande lijnen stevig verankerd. Ondanks verschillen in methodes is bewust gekozen voor één gezamenlijke lijn, ondersteund door afgestemde planningen en jaarlijks uitgewerkte thema’s. Zo ervaren kinderen een vertrouwde en samenhangende omgeving waarin zij zich ononderbroken kunnen ontwikkelen. 

Het pedagogisch fundament Vreedzaam draagt eveneens bij aan deze samenhang. Door de gedeelde taal en aanpak werken professionals vanuit dezelfde visie en versterken zij elkaar in hun handelen. Inmiddels is er ook een doorontwikkeld Vreedzaam-programma voor de BSO beschikbaar, waarvan de mogelijkheden voor implementatie verder worden verkend. 

Daarnaast vormt wetenschap en technologie, passend bij het excellentieprofiel van het IKC, een inspirerende doorgaande lijn voor alle kinderen. Robotica heeft hierin een vaste plek gekregen. Alle medewerkers zijn geschoold en brengen hun enthousiasme over op de kinderen. Zelfs de jongste kinderen maken al spelenderwijs kennis met techniek door te experimenteren met duplo, treinen en eenvoudige technische uitdagingen. Zoals een medewerker treffend verwoordde: “Alle medewerkers die de workshop hadden gevolgd, gingen met groot enthousiasme de groep weer op.” 

Wat ooit begon als een ambitie voor nauwere samenwerking, is uitgegroeid tot een vanzelfsprekende manier van werken, kinderen worden omringd door professionals die gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen voor hun ontwikkeling.